План конспекты уроков по государственному языку и литературы

Синфи 10-адабиёт

Омӯзгор Ғуломова М. 

Мавзўъ: Идомаи  мавзуъ: Маълумот дар бораи рубоӣ, манзума ва достон. Саҳ: 22-25.

Мақсад: Такмил додани малака ва маҳорати  суханварӣ, андешаронӣ, луғатомўзӣ, ҳисси ифтихор  нисбати бузургон огаҳӣ аз осори ниёгон ва гиромидошти арзишҳои миллӣ.

Р а ф т и    д а р с:

  1. Лаҳзаи ташкилӣ:

Одоби муошират, омодагӣ ба дарс (китоб, дафтари қоидаҳо, инкишофи нутқи мураттаб, ручка, қалам, бўр ва латта). Ба назар гирифтани иштироки хонандагон ба дарс.

  1. Пурсиш: Анвои шеър дар адабиёти асрҳои ХУ1 ва ХУ11. Аз ёд намудани пораҳои назмӣ аз саҳ.18-21.

А) Луғат: манзума, рубоӣ, достон, қасида-қасд карда дар ягон мавзуъ навиштан.

Б) Анвои шеърҳо дар ин асрҳо, асосан аз чиҳо иборат будааст? Мавзўи ғазал чиро инъикос мекардааст ва намояндагони машҳури он киҳо будаанд? Аз кадом ҷиҳатҳо ғазал дар ин давра ба ҳадди инкишофи худ расида будааст? Кадом адибони ғазалсароро медонед, ки дар ин самт хизмати арзанда кардаанд? Санъати суханпардозӣ дар ғазал бениҳоят баланд рафта буд, гуфтан чӣ маъно дорад?

Б) Қасидаҳо кай пайдо шудаанд ва дар кадом мавзуъҳо гуфта мешудаанд? Санъати эҷоди суханро дар жанри қасида чӣ гуна баҳо додаанд? Мавзуи қитъа аз чӣ иборат будааст? Мусаммат чӣ гунна навъи адабист? Қадимӣ буданашро чӣ сон исбот намудаанд? Дар асрҳои Х1 ва ХУ1 дар осори киҳо навиштани қасидаро мушоҳида намудаанд? Қасидаҳо дар кадом мавзуъҳо навишта мешудаанд?

  1. Мустаҳакамкунӣ:

А) Пурсиши гурўҳии мавзўъ ва тартиб додани нақша ва хулосаи иншо вобаста ба мавзўи супориши хонагӣ.

Б) Тафтиши корҳои хатии ба анҷомрасида ва  нишон додани камбудиҳо.

В) Такрори мавзуи сипаришуда ва аз ёд қироатнамудан ва маънидод кардани  пораҳои шеърӣ.

  1. Баёни мавзўи нав: Идомаи мавзуъ: Маълумот дар бораи рубоӣ, манзума ва достон. Саҳ: 22-25.

А) Рубоӣ маъмултарин шакли шеърист, ки дар ин давра ривоҷ ёфтааст ва тамоми мавзуъҳоро дар бар мегирифтааст.  Манзума ва достон. Достон ба маънои овозадор, машҳур ва макр низ омадааст. Дар назми имрўза повест, роман, баллада, поема мавқеи достонро иваз намудаанд. Достон ё манзума образҳои комил ва қаҳрамонони зиёди худро дошта метавонанд. Мавзўи достон доманадор ва гуногун: ишқӣ, романтикӣ, фалсафӣ, моҷароҷўёна, ахлоқӣ, фалсафӣ ва ғайра буда метавонад. Дар он муколама васеъ истифода мешавад. Достон жанри бениҳоят қадима буда, намунаи қадимтарини он «Дарахти Ассурик ва буз» мебошад. Фарқи достон аз манзума дар он аст,  ки манзумаҳо шакли кўтоҳтари достонҳо мебошанд.

  1. Мустаҳакамкунӣ:

А) А) Бо тартиби муайян навиштани номи навъҳои шеърӣ ва асарҳои дар ин навъҳо эҷодгардида. Ба хотир овардани лаҳзаҳои хотирмони мавзуъ.

Б) Қироат ва таҳлили пораҳои назмии додашуда.

В) Такрори мавзуҳои гузашта.

  1. Супориш: Маълумот дар бораи рубоӣ, манзума ва достон. Аз ёд. Саҳ: 22-25.
  2. Эълони баҳо.

 

_________________________________________________________________________________________________________________________

Синфи 10-адабиёт

Омӯзгор Ғуломова М. 

Мавзўъ: Абдурраҳмони Мушфиқӣ. Шарҳи ҳоли адиб. Саҳ.26-29.

Мақсад: Такмил додани малака ва маҳорати  суханварӣ, андешаронӣ, луғатомўзӣ, ҳисси ифтихор  нисбати бузургон огаҳӣ аз осори ниёгон ва гиромидошти арзишҳои миллӣ.

Р а ф т и    д а р с:

  1. Лаҳзаи ташкилӣ:

Одоби муошират, омодагӣ ба дарс (китоб, дафтари қоидаҳо, инкишофи нутқи мураттаб, ручка, қалам, бўр ва латта). Ба назар гирифтани иштироки хонандагон ба дарс.

  1. Пурсиш: Маълумот дар бораи рубоӣ, манзума ва достон. Аз ёд. Саҳ: 22-25.

А) Рубоӣ чист? Кадом  мавзуъҳоро дар бар мегирифтааст? Манзума чист ва аз достон чӣ фарқ дорад? Достон ва маънои он. Дар адабиёти имрўза кадом навъҳои адабӣ жанри достонро иваз намудааст?  Достон ё манзума образҳои комил ва қаҳрамонони зиёди худро дошта метавонанд? Мавзўи достон чӣ гунашуда метавонад? Кадом санъати бадеӣ дар он васеъ истифода мешавад (муколама). Достон кай пайдо шудааст?  Намунаи қадимтарини он кадом асар аст? Фарқи достон аз манзума дар чист?

Б) Аз ёд қироат намудани пораҳои шеърӣ аз доираи мавзуъ.

В) Анвои шеърҳо дар ин асрҳо, асосан аз чиҳо иборат будааст? Мавзўи ғазал чиро инъикос мекардааст ва намояндагони машҳури он киҳо будаанд?

  1. Мустаҳакамкунӣ:

А) Пурсиши гурўҳии мавзўъ ва тартиб додани нақша ва хулосаи иншо вобаста ба мавзўи супориши хонагӣ.

Б) Такрори мавзуи сипаришуда ва аз ёд қироат намудан ва маънидод кардани  пораҳои шеърӣ.

  1. Баёни мавзўи нав: Абдурраҳмони Мушфиқӣ. Шарҳи ҳоли адиб. Саҳ.26-29.

А) Луғат:  аҳди пирӣ, бадал, фироқ, зарурат, килк, ком, сомон, ғурбат-ғарибӣ.

Б) Шоир, воқеанигор. Дур аз ватан. Дар хурдӣ аз волидон ятим мемонад. Дар хизмати марди ҳунарманд. Камолоти адабиаш дар Бухоро. Дар Самарқад дар вазифаи китобдори дарбори Султон Саид 10 сол хизмат мекунад. Арз дар яке аз ғазалҳояш ба С. Саид. Ҳаҷву мазаммати хидматгузорони шоҳ ва ноадолатии онҳо нисбати шоир дар ашъори адиб. Шикоят аз замона бо мақсади огоҳ намудани амирону вазирон ва пешгирии ҳодисаҳо ва воқеаҳои давр. Пас аз вафоти С.Саид ва аз тахт сарнагун шудани бародари хурдиаш Ҷавонмардалихон аҳволи шоир боз ҳам бадтар гашта, ба Ҳиндустон сафар мекунад, лекин он ҷо ҳолаш беҳ намешавад. Пушаймон гашта, боз ба ватан бармегардад. Поёни умраш дар дарбори Абдуллоҳхон, беҳтар гузашт. Ба дараҷаи маликушшуароӣ расид, вале аллакай пиру нотавон гашта буд.  Ўро дар мазори Шайх Ҷамол дафн намудаанд ва дар санги мазораш байти шудаш сабт аст.

  1. Мустаҳакамкунӣ:

А) Такрори мавзуи сипаришуда. Ба хотир овардани лаҳзаҳои хотирмони мавзуъ.

Б) Қироат ва таҳлили пораҳои назмӣ.

В) Байтбарак.

  1. Супориш: Абдурраҳмони Мушфиқӣ. Шарҳи ҳоли адиб. Шеърҳо аз ёд. С.26-29.
  2. Эълони баҳо.

__________________________________________________________________________________________________________________________

Забони давлатӣ синфи 7 “А”                

 Омӯзгор: Қутбиддинов С.

25.11.2019

 

Мавзӯъ:  (Хониши ифоданок).  Шарҳи панду ахлоқ бо мисолҳои ҳаётӣ.

Мақсад:

  • Тарҷумаи мазмуни пандҳо.
  • Омӯзиши луғатҳо.

Таҷҳизонидан:  Китоби “Фарҳанги андарзҳо” бо се забон.

Шакли дарс:  Сӯҳбати фаъоли фронталӣ, водорнамои (салоҳиятҳо).

 

Рафти дарс:

  1. Ташкили дарс:

А) омоданомии синфу хонандагон ба дарс

Б) одоби муошират

  1. Пурсиш: Мазмуни шеъри “Баргҳои тиллоӣ”.

А) Мазмуни шеъри “Баргҳои тиллоӣ” – ро ба забони русӣ нақл кунед.

Б) Шеърро азёд гӯед.

В) Ибораҳои зеринро тарҷума кунед:

Маркази шаҳр, боғи дилоро,фароғатгоҳи пиру ҷавон, манзили гулҳои хушбӯю рангоранг.

Г) Аз ибораҳо исмро ёфта савол гузоред.

  1. Фаъолгардонӣ (мустаҳкамкунӣ).

А) Оиди ягон манзараи зебои боғи тамошокардаатон чанд ҷумла нависед.

Б) Шеърҳои дӯстдоштаатонро ифоданок аз ёд гӯед.

В) Барои шеърро аз ёд кардан бояд чӣ кор кунем?

Г) Сабқати гурӯҳӣ оиди донистани луғатҳои се мавзӯи охир.

4.Баёни мавзӯи нав: (Хониши ифоданок).  Шарҳи панду ахлоқ бо мисолҳои ҳаётӣ.

  • Маънои калимаҳои панд ва ҳикмат чист?

Панд – насиҳат, андарз, ибрат ва омӯхтан мебошад.

Ҳофизи Шерозӣ мегӯяд:

Панди Ҳофиз бишунав, хоҷа бирав некӣ кун,

Ки ман ин панд беҳ аз дурру гуҳар мебинам.

  • Ҳикмат — ба маънои дониш, хирад, фалсафа, моҳият меояд:

Ҳикмат ба Луқмон омӯхтан ғалат аст.

Хониши ифоданоки панду ҳикматҳои Носири Хусрав аз машқи 57

  1. Мустаҳкамкунӣ:

Кор бо саволу супоришҳои машқи 57

  • Шоир ба ҷавонон чӣ мегӯяд?
  • Маънои “ҷаовнию ҷунун” – ро бигӯед.
  • Байти дуюмро маънидод кунед ва бо чанд ҷумла нависед.
  • Сохти калимаи “тангдастӣ”-ро муайян кунед.

 

  1. Ҷамъбаст ва эълони баҳо бо шарҳу эзоҳи ҷавобҳо.
  2. Супориш:

Машқи 58 мазмуни матнро тарҷума кунед.

________________________________________________________________________________________________________________________

 Омӯзгор: Қутбиддинов С.

Забони давлатӣ синфи 10 “А”

19.12.2019

Мавзӯъҳо : Таърихи пайдоиши ҷашни Наврӯз.

Наврӯз суннати халқҳои Шарқ.

 

Мақсад:  — Таҳлили маълумотҳо оиди Наврӯз

  • Инкишофи нутқи гуфторӣ ва хаттӣ
  • Омӯзиши луғатҳо

Таҷҳизонидан: “Наврӯзнома”

 

Шакли дарс: Фаъолгардони бо арзёбии салоҳиятҳо

 

Рафти дарс.

 

  1. Ташкили дарс

А) омоданамоии синфу  хонандагон

Б) одоиби муошират

  1. Пурсиш: “Ҷашни Наврӯз”

А) Ҷашни Наврӯз хоси кадом мардум аст?

Б) Чиҳо аз омадани Наврӯз навид медиҳанд?

В) Наврӯзро чӣ хел пешвоз мегиранд?

Г) Дар арафаи Наврӯз одамон ба кадом корҳо машғул мешаванд?

Ғ) Гул гардони чӣ гуна сурат мегирад?

  1. ФаъолгардонӢ (мустаҳкамкунӣ)

А) Маънои асалии калима чист?

Ангуштарин                                                                 Маҷозӣ

аз тилло сохта шудааст                                           дастони тиллоӣ

ангуштарини тиллоӣ                                                одамони тиллоӣ

муйҳои тиллоӣ

Хунук задан: чӣ маъно дорад?

Тезгӯякҳоро машқ кунед.

  1. Баёни мавзӯи нав

А) Асосгузори Наврӯз

Б) Рӯзҳои Наврӯз

В) Хусусиятҳои муҳими ҷашни Наврӯз. Ҳарфи син – чӣ гуна таърих дорад.

Наврӯз ҷашни суннатӣ. Ҳавзаи наврӯзӣ чист?

  1. Мустаҳкамкунӣ.

Ҷумлаҳои машқи 120.

Шарҳи мақолҳо аз машқи 121

Муродифҳо:

Ҷаҳон – дунё , гетӣ

Нодон – гул, сода

Хона – кулба, ошён

 

  1. Ҷамъбаст ва эълони баҳо

 

  1. Супориши вазифаи хонагӣ. Машқи 119 саҳ 97 – 102

____________________________________________________________________________________________________________________________

Забони давлатӣ синфи 10 “А”

Омӯзгор: Қутбиддинов С.

  1. 10. 2019

 

Мавзӯъ: Калимаи “Истиқлол”

Мақсад:  — Омӯзонидани маҳфумҳои калимаи “Истиқлол”

  • Таҳкими маълумотҳо оид ба Истиқлолияти давлатӣ чун дастоварди беназир
  • Инкишофи нутқи гуфторӣ ва хаттии хонандагон
  • Омӯзиши луғат

Таҷҳизонидан: Эъломияи Истиқлолияти давлатӣ

Шакли дарс: Фаъолгардонии хонандагон арзёби сатҳи дониш ва салоҳиятҳо

 

Рафти дарс:

  1. Ташкили дарс

а) Омоданамоии синфу хонандагон ба дарс

б) Одоби муошират

  1. Пурсиши вазифаи хонагӣ

Муҳокима ва хулосабарори аз эссеи эҷодии хонандагон аз мавзӯи “Тоҷикистони офтобрӯя – макони меваҳои хушлаззат”

Хотиррасон намудани талаботҳои эҷодии эссе.

  1. Фаъолгардонӣ (мустаҳкамкунӣ)
  • Ба тезисҳои пешниҳодшуда санад ҷавоби аниқи хонандагон
  • Чаро Тоҷикистонро офтобрӯя мегӯянд?
  • Чаро меваҳои моро хушлаззат меноманд?
  • Оё офтоб ва нурҳои он барои хушлаззат шудани мева таъсир дорад?

Ҷавобҳои шифоҳии хонандагон

  1. Баёни мавзӯи нав:

“Истиқлол – мухтору мустақил будан, озод будан, дар кардани коре, бе мудохилаи касе соҳибихтиёри кори худ будан: мустақили соҳибиътиёрӣ” (Фарҳанги забони тоҷикӣ).

“Истиқлол – мустақилӣ, соҳибихтиёрӣ; озодӣ ва комилҳуқуқии кишвар дар идораи сиёсию иқтисодӣ ва фарҳангӣ худ; ҷашни истиқлол ҷашнест, ки ба муносибати Истиқлолият ба даст овардани кишвар таҷлил мегардад.”

Истиқлолият – истиқлол; истиқлолияти миллӣ, соҳибихтиёрии миллӣ. (фарҳангӣ тафсири забони тоҷикӣ)

  1. Мустаҳкамкунии мавзӯи нав:

Баёни хулосаҳо;

  • Мухтору мустақил будан ба чӣ далолат мекунад?
  • Озод будан дар кардани кору чӣ?
  • Бе мудохилаи касе чиро мефаҳмонад?
  • Соҳибихтиёри кори худ будан чӣ маъно дорад?
  • Комилҳуқуқии кишварро чӣ хел мефаҳмед?
  • Истиқлолияти миллӣ, соҳибихтиёрии миллӣ чист?

Хониши ифоданоки матни машқи 53. Матн шуморо ба кадом мулоҳиза водор намуд.

  1. Ҷамъбаст ва эълони баҳо
  2. Супоридани вазифаи хонагӣ

Ҳифзи луғатҳо машқи 54 навиштан, хондан саҳ 49 – 51

___________________________________________________________________________________________________________________________